Czy możliwa jest zmiana planu spłaty wierzycieli?

Upadłość konsumencka jest szansą na całkowite lub częściowe oddłużenie. Wcześniej jednak trzeba przebrnąć przez dość skomplikowaną procedurę. Postępowanie w przedmiocie ustalenia planu spłaty wierzycieli jest wszczynane przez sąd z urzędu, po zakończeniu likwidacji majątku upadłego. W czasie wykonywania planu przepisy nakładają na upadłego określone obowiązki. Należy mieć na względzie, że życie dynamicznie się zmienia, a sytuacja upadłego może zarówno pogorszyć się, jak i poprawić. Dlatego też w pewnych sytuacjach dopuszczalna jest zmiana planu spłaty wierzycieli. W artykule wskażemy, jakie są przesłanki dopuszczalności zmiany planu spłaty wierzycieli oraz wskażemy, na czym polega uchylenie planu spłaty wierzycieli. Obie instytucje są niezwykle ważne z punktu widzenia upadłego w procesie ogłaszania upadłości konsumenckiej.

Obowiązki upadłego w trakcie wykonywania planu spłaty wierzycieli

Upadłość konsumencka jest procesem, który wymaga pewnej aktywności ze strony upadłego. Przede wszystkim w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli upadły nie może dokonywać czynności prawnych, dotyczących jego majątku, które mogłyby pogorszyć jego zdolność do wykonania planu spłaty wierzycieli. Jedynie w szczególnie uzasadnionej sytuacji sąd, na wniosek upadłego, może wyrazić zgodę na dokonanie takiej czynności prawnej albo zatwierdzić jej dokonanie.

Obowiązkiem upadłego jest także składanie sądowi corocznie, do końca kwietnia, sprawozdania z wykonania planu spłaty wierzycieli za poprzedni rok kalendarzowy, w którym wykazuje osiągnięte przychody, spłacone kwoty oraz nabyte składniki majątkowe o wartości przekraczającej przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ostatni kwartał okresu sprawozdawczego, ogłoszone przez Prezesa GUS.

Pogorszenie sytuacji upadłego

Jeżeli upadły nie może wywiązać się z obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli, sąd na jego wniosek, po wysłuchaniu wierzycieli, może zmienić plan spłaty wierzycieli. Przede wszystkim sąd może przedłużyć termin spłaty wierzytelności na dalszy okres nieprzekraczający osiemnastu miesięcy.

Jeszcze inaczej kształtuje się sytuacja, w której brak możliwości wywiązania się z obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli ma charakter trwały i wynika z okoliczności niezależnych od upadłego. W takim przypadku sąd na wniosek upadłego, po wysłuchaniu wierzycieli, może uchylić plan spłaty wierzycieli i umorzyć określone, niewykonane zobowiązania upadłego.

Poprawa sytuacji upadłego

W trakcie wykonywania planu spłaty wierzycieli może również dojść do istotnej poprawy sytuacji upadłego. Jeśli wynika ona z innych przyczyn niż zwiększenie się wynagrodzenia za pracę lub dochodów uzyskiwanych z osobiście wykonywanej przez upadłego działalności zarobkowej, każdy z wierzycieli oraz upadły może wystąpić z wnioskiem o zmianę planu spłaty wierzycieli. O zmianie planu spłaty wierzycieli sąd orzeka po wysłuchaniu upadłego i wierzycieli objętych planem spłaty wierzycieli.

Od przesłanek dopuszczalności zmiany planu spłaty wierzycieli należy odróżnić przesłanki dopuszczalności uchylenia planu spłaty wierzycieli. Przede wszystkim należy zauważyć, że w razie uchylenia planu spłaty wierzycieli zobowiązania upadłego nie podlegają umorzeniu.

Upadłość konsumencka krok po kroku

Procedura ogłoszenia upadłości konsumenckiej jest kilkuetapowa i dość skomplikowana. Często to jednak jedyna szansa na całkowite bądź częściowe oddłużenie. Gdy brak jest środków na pokrycie bieżących zobowiązań, a zadłużenie rośnie z dnia na dzień należy jak najszybciej przedsięwziąć kroki, aby poprawić swoją sytuację finansową. Ogłoszenie upadłości konsumenckiej jest szansą na nowy start, bez długów. Jakie kolejne kroki w kierunku oddłużenia należy przedsięwziąć? Jak przebiega postępowanie?

Kolejne kroki w drodze do oddłużenia 

1. Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Jest to pierwszy krok w kierunku oddłużenia. Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej należy wypełnić na formularzu urzędowym, uiścić opłatę sądową w wysokości 30 złotych oraz złożyć dokumenty w sądzie miejsca zwykłego pobytu dłużnika – osobiście bądź przesłać pocztą.
2. Rozpatrzenie wniosku przez sąd następuje na posiedzeniu niejawnym bądź rozprawie. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego sąd wyda postanowienie, w którym ogłosi upadłość konsumencką lub oddali wniosek dłużnika. W tym miejscu należy dodać, że oddalenie wniosku przez sąd nie musi oznaczać zakończenia postępowania. W takim przypadku dłużnik może złożyć zażalenie do sądu II instancji. 
3. Ustalenie listy wierzytelności oraz likwidacja majątku dłużnika. Oba wskazane etapy odbywają się równolegle.
4. Ustalenie planu spłaty wierzycieli. Jest to postępowanie wszczynane po zakończeniu likwidacji majątku upadłego. W postanowieniu o ustaleniu planu spłaty wierzycieli sąd określa, w jakim zakresie i w jakim czasie, jednak nie dłuższym niż trzydzieści sześć miesięcy, upadły jest obowiązany spłacać zobowiązania uznane na liście wierzytelności, niewykonane w toku postępowania na podstawie planów podziału, oraz jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli. Natomiast jeśli osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty wierzycieli sąd umarza zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli.
5. Umorzenie zobowiązań upadłego. Po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli. Należy jednak pamiętać o tym, że pewne zobowiązania nie podlegają umorzeniu m.in. zobowiązania o charakterze alimentacyjnym.

Upadłość realną szansą na oddłużenie

Wiele osób, z różnych powodów, zwleka ze złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Jednym z powodów jest strach przed wysokimi kosztami postępowania, skomplikowaną procedurą. Z pewnością w takim przypadku warto skorzystać z pomocy profesjonalistów.

Przesłanki ogłoszenia upadłości konsumenckiej

Czy upadłość konsumencką może ogłosić każdy? Jakie warunki należy spełnić? Na te pytania wielu dłużników próbuje znaleźć odpowiedź. Nie da się zaprzeczyć, że często ogłoszenie upadłości traktowane jest jako ostania deska ratunku, w tzw. sytuacjach bez wyjścia, gdy zadłużenie rośnie z dnia na dzień i brak jest szans na jego uregulowanie. Należy jednak pamiętać o tym, że upadłość konsumencka ma chronić prawa osób, które bez swojej winy stały się niewypłacalne np. w wyniku choroby. Natomiast nie stanowi parasola ochronnego dla osób, które celowo się zadłużają.

Jakie warunki należy spełnić, aby móc ogłosić upadłość konsumencką?

Co do zasady upadłość konsumencką mogą ogłosić konsumenci - osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej, które są niewypłacalne. Należy jednak mieć na względzie, że ustawa regulującą instytucję upadłości konsumenckiej wskazuje szereg przesłanek, po wystąpieniu których sąd upadłościowy oddali wniosek dłużnika.

Przepis art. 491⁴ wskazuje, że Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, jeżeli dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. W tym miejscu należy dodać, że jest to bezwzględna przesłanka oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości i w takim przypadku sąd nie będzie doszukiwał się szczególnych okoliczności.

Ponadto, zgodnie z przepisem art. 491⁴ Prawa upadłościowego:

1. Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku:

• w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe według przepisów tytułu niniejszego, jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika,
• ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono,
• dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,
• czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli

– chyba że przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

2. Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań, chyba że do niewypłacalności dłużnika lub zwiększenia jej stopnia doszło pomimo dochowania przez dłużnika należytej staranności lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

3. Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli dane podane przez dłużnika we wniosku są niezgodne z prawdą lub niezupełne, chyba że niezgodność lub niezupełność nie są istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Warto zwrócić uwagę na względy słuszności oraz względy humanitarne, o których mowa powyżej. Są to szczególne okoliczności, po wystąpieniu których sąd może pozytywnie rozpatrzeć wniosek dłużnika o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, mimo że występuje przesłanka wskazana w przepisie.

Na marginesie należy dodać, że względy słuszności oraz względy humanitarne nie będą brane pod uwagę, jeśli dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

Czy upadłość konsumencka to ostateczny środek, po który sięgają dłużnicy?

W dzisiejszych czasach bardzo łatwo jest wpaść w spiralę zadłużenia. Chęć posiadania nowszego samochodu, nowoczesnego wyposażenia domu, wysokiej jakości sprzętu, drogie wakacje. Nie da się zaprzeczyć, że w pewnym sensie to tryb życia wymusza podejmowanie określonych decyzji. Z pewnością spirala zadłużenia w pewnych przypadkach rozpoczyna się od zaciągania niewielkich zobowiązań, które z czasem są coraz większe. Problem zaczyna się w momencie, gdy ze względu na nieoczekiwane wydarzenie np. chorobę, utratę pracy, dochody nie pozwalają na bieżącą regulację zobowiązania. Niestety rosnące zadłużenie, niespłacone raty to zapowiedź przyszłych kłopotów. Wierzyciele z pewnością nie będą czekać, aż dłużnik ureguluje swoje zobowiązania. Natomiast będą wymagać spłaty zobowiązań zgodnie z ustalonym harmonogramem.

Konsolidacja kredytów czy ugoda?

W sytuacji, gdy dłużnik nie jest w stanie dalej regulować swoich zobowiązań powinien zastanowić się nad porozumieniem z wierzycielem, zawarciem ugody. Jest to również rozwiązanie korzystne z punktu widzenia wierzyciela, który nie będzie narażony na koszty związane z postępowaniem sądowym.

Czym jest konsolidacja kredytów? W niektórych bankach możliwe jest połączenie kilku kredytów w jeden, a następnie spłacanie jednej raty w określonej wysokości. To również ciekawe rozwiązanie z punktu widzenia dłużnika.

Bardzo często dłużnicy, którzy nie widzą żadnej szansy na regulację zobowiązań decydują się na sprzedaż posiadanego wartościowego majątku, aby pokryć choć część zaległych rat. Z pewnością nie jest to dobre rozwiązanie, tym bardziej że wcale nie dochodzi do poprawy sytuacji materialnej, a jedynie zyskania na czasie.

Nie da się zaprzeczyć, że warto rozważyć wskazane możliwości, jednak ważne, aby zauważyć, że sprawdzą się one w sytuacji, gdy dłużnik posiada wystarczające środki na regulację zobowiązań zgodnie z nowymi ustaleniami. Osoby fizyczne, nieprowadzące działalności gospodarczej, w przypadku całkowitej niewypłacalności, do której doszło bez ich winy, mogą złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.  

Czym jest upadłość konsumencka?

Upadłość konsumencka to instytucja mająca na celu ochronę interesów dłużników, którzy bez swojej winy nie są w stanie sami pokryć zobowiązań. Wyróżnić można wiele przyczyn takiego stanu rzeczy np. choroba. Należy jednak pamiętać o tym, że dłużnik nie może doprowadzić do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększyć jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

Kto może ogłosić upadłość konsumencką? Wniosek o ogłoszenie upadłości mogą złożyć osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej. Nie jest przeszkodą, jeśli dłużnik wcześniej posiadał firmę, ale przed dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości z różnych względów zamknął prowadzoną działalność.

Wniosek o ogłoszenie upadłości składa się na formularzu urzędowym w Sądzie Upadłościowym, należy do niego dołączyć dowód uiszczenia opłaty sądowej w wysokości 30 złotych.

Jakie warunki należy spełnić, aby móc ogłosić upadłość konsumencką?

Często jedyną możliwością na wyjście ze spirali zadłużenia jest ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Choć pozornie cały proces może wydawać się trudny i skomplikowany, w rzeczywistości to jedyna szansa na rozwiązanie problemów finansowych. Czy ciąży nad tobą konieczność regulowania długów, które być może nigdy w pełni nie zostaną spłacone? Czy twoja sytuacja finansowa nie pozwala na dalsze regulowanie zadłużenia? Zastanawiasz się, czy Sąd upadłościowy nie odrzuci twojego wniosku? Poniżej przygotowaliśmy najważniejsze informacje, dotyczące procesu ogłaszania upadłości konsumenckiej.

Kiedy Sąd upadłościowy oddali wniosek o ogłoszenie upadłości?

1. Zgodnie z przepisami Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. W takim przypadku nie ma innej możliwości, jak oddaleniewniosku. Sąd nie weźmie pod uwagę ani względów słuszności, ani względów humanitarnych

2. Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku: 

•      w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe , jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika,

•           ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono,

•       dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy, nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,

•      czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.

 We wskazanych powyżej przypadkach Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, chyba że   przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami   humanitarnymi. 

3. Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań, chyba że do niewypłacalności dłużnika lub zwiększenia jej stopnia doszło pomimo dochowania przez dłużnika należytej staranności lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

4. Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli dane podane przez dłużnika we wniosku są niezgodne z prawdą lub niezupełne, chyba że niezgodność lub niezupełność nie są istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

W drodze do ustabilizowania sytuacji finansowej

Przede wszystkim należy zauważyć, że często dla wielu dłużników upadłość konsumencka to jedyna szansa na wyjście z zadłużenia. Instytucja ta nie jest skierowana do osób, które celowo zadłużają się, aby żyć ponad stan i uniknąć ewentualnych negatywnych konsekwencji swojego działania. Nie da się zaprzeczyć, że umożliwienie osobom fizycznym ogłoszenia upadłości konsumenckiej jest zdecydowanie słuszną inicjatywą. Należy jednak pamiętać o tym, że cały proces ogłoszenia upadłości konsumenckiej jest dość skomplikowany. Pierwszym krokiem do uwolnienia się od długów jest złożenie stosownego wniosku do Sądu upadłościowego. 

Jak prawidłowo napisać wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej?

Zadłużenie rośnie z dnia na dzień, wierzyciele domagają się natychmiastowej spłaty, komornik wszczął egzekucję i lada moment może dojść do licytacji Twojego majątku? To sygnał, że najwyższy czas zastanowić się nad szansą, jaką daje ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Celem procedury nie jest zaspokojenie roszczeń wierzycieli, a oddłużenie dłużnika. Z punktu widzenia osoby zadłużonej ogłoszenie upadłości konsumenckiej to często jedyna możliwość powrotu do normalnego życia, bez rat, odkładania spłaty, nacisków wierzycieli.

Wniosek o upadłość konsumencką

Wniosek należy przygotować na urzędowym formularzu. Wystarczy wypełnić pola podając wskazane dane. Do wniosku należy dołączyć m.in. aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego składników, spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty, a także listę zabezpieczeń dokonanych przez wierzycieli na majątku wraz z datami ich ustanowienia.

Właściwym do złożenia wniosku jest Sąd Upadłościowy dla zwykłego miejsca pobytu dłużnika.

Do wniosku należy dołączyć dowód uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 30 złotych. To opłata, którą zobowiązany jest pokryć dłużnik będący jednocześnie wnioskodawcą.

Bardzo ważne jest, aby we wniosku umieścić dane zgodne ze stanem rzeczywistym. Próba zatajenia niektórych faktów może wpłynąć wyłącznie na niekorzyść dłużnika.

 Kto może złożyć wniosek o upadłość konsumencką?

Upadłość konsumencką może ogłosić osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej. W przypadku przedsiębiorców konieczne jest wcześniejsze zakończenie prowadzonej działalności.

Czy sąd może oddalić złożony wniosek?

Instytucja upadłości konsumenckiej ma na celu całkowite oddłużenie. Nie mogą jednak skorzystać z tego rozwiązania osoby, którecelowo doprowadziły do swej niewypłacalności lub jej pogłębienia. Taka sytuacja będzie miała miejsce np., jeśli dłużnik zaciągnie kilka pożyczek, zdając sobie sprawę, że wkrótce straci źródło finansowania, a uzyskane w ten sposób środki zostaną przez niego rozprowadzone.

Sąd Upadłościowy oddali wniosek także, jeśli uzna, że zadłużenie powstało w wyniku rażącego niedbalstwa dłużnika. Taka sytuacja nastąpi, jeśli dłużnik już w chwili zaciągania pożyczki wiedział, że wysokość raty przekracza jego możliwości zarobkowe, przy jednoczesnym braku widoku na ich poprawę. W efekcie nie dojdzie do ogłoszenia upadłości konsumenckiej.

Wskazany mechanizm ma na celu zapobieżenie nadużyciom w zaciąganiu zobowiązań. W przeciwnym razie wiele osób korzystając z możliwości życia ponad stan i braku konsekwencji takiego działania,  celowo zadłużałoby się, jeśli każdorazowo możliwe byłoby ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

Należy zauważyć, że upadłość konsumencka to bardzo ważna instytucja w polskim porządku prawnym, chroniąca interesy osób, których zadłużenie powstało ani nie z ich winy, ani też w wyniku lekkomyślności. Inaczej bowiem należy spojrzeć na sytuację, w której dyrektor dużego przedsiębiorstwa zaciąga milionowy kredyt na zakup domu. Wszystkie raty płaci w terminie, ale przed spłatą połowy zobowiązania dochodzi do wypadku, na skutek którego dyrektor traci wzrok i nie może dalej pracować na poprzednim stanowisku lub równorzędnym, a jego zarobki znacznie maleją. Od tego momentu nie ma możliwości spłaty zaciągniętego kredytu. Właśnie w takim przypadku możliwe jest ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

W celu głoszenia upadłości konsumenckiej dłużnikmusi zatem przedstawić szereg dowodówprzedstawiających, iż jego sytuacja finansowa nie jest wynikiem nierozsądnych działań, a efektem wielu czynników zewnętrznych. 

Kto może zdecydować się na upadłość konsumencką?

Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej mogą składać niewypłacalne osoby fizyczne, które nie prowadzą działalności gospodarczej. Przyjmuje się, że niewypłacalność ma miejsce, gdy opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.

Oznacza to, że szansę na upadłość konsumencką ma przede wszystkim osoba która np. stała się niewypłacalna w wyniku ciężkiej i poważnej choroby, ewentualnie wskutek upadku przedsiębiorstwa, w którym była zatrudniona, a także, jeśli niewypłacalność wynika ze śmierci jedynego żywiciela rodziny. Nie może więc dziwić sytuacja, w której Sąd upadłościowy oddali wniosek o ogłoszenie upadłości w stosunku do osoby zaciągającej kredyty, a przy tym zdającej sobie sprawę, iż wysokość samego zobowiązania przewyższa jej możliwości finansowe.

Od kilku lat systematycznie wzrasta ilość, nie tylko samych wniosków o ogłoszenie upadłości, ale również spraw sądowych przeciwko osobom, co do których ziściły się przesłanki do ogłoszenia upadłości. Upadłość konsumencka to możliwość zarówno na pozbycie się długu, jak i na ustalenie odpowiedniego planu jego spłaty. Pamiętać należy, iż upadłość konsumencka jest dedykowana dla osób, dla których jest to jedyne rozwiązanie problemów finansowych.